Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί σήμερα τον συχνότερο παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου, κυρίως λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της παχυσαρκίας, η οποία τείνει να πάρει επιδημικές διαστάσεις. Υπολογίζεται ότι παγκοσμίως ο αριθμός των υπερτασικών ξεπερνά τα 950 εκατομμύρια και, σύμφωνα με έγκυρες εκτιμήσεις, θα ανέλθει στο 1,5 δισεκατομμύριο το 2025, ενώ στη χώρα μας υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι είναι υπερτασικοί.
Όταν η καρδιά συστέλλεται, το αίμα προωθείται σπρώχνοντας τα τοιχώματα των αρτηριών και υποχρεώνοντάς τες να διασταλούν. Οι αρτηρίες, μικρές ή μεγάλες, αντιστέκονται στη ροή του αίματος. Το μέτρο της καθαρής δύναμης, που στη συστολή της καρδιάς σπρώχνει τα τοιχώματα των αγγείων προς τα έξω, είναι γνωστό ως συστολική αρτηριακή πίεση. Μετά τη συστολή η καρδιά χαλαρώνει και τα τοιχώματα των αγγείων επανακάμπτουν. Μια μέτρηση εκείνη τη στιγμή αντιπροσωπεύει τη διαστολική αρτηριακή πίεση.
Τα αγγεία που είναι κοντά στην καρδιά έχουν διάμετρο όση περίπου και ο αντίχειρας, αλλά όσο απομακρυνόμαστε σε διάφορα μέρη του σώματος διακλαδίζονται και γίνονται όλο και μικρότερα. Οι μικρότερες αρτηρίες λέγονται αρτηριόλια και υποδιαιρούνται σε ακόμη μικρότερα αγγεία, τα τριχοειδή. Το αίμα περνάει από τα τριχοειδή σε πολύ μικρές φλέβες, μετά σε μεγαλύτερες και τελικά επιστρέφει στην καρδιά. Η καρδιά μαζί με τις αρτηρίες και τις φλέβες αποτελούν το καρδιαγγειακό ή κυκλοφορικό σύστημα.
Κατά τη διάρκεια του 24ώρου μια περιοδική αλλαγή συμβαίνει όχι μόνο στην αρτηριακή πίεση, αλλά και στη λειτουργία της καρδιάς και σε άλλα μέρη του κυκλοφορικού συστήματος.
Φυσιολογικά η αρτηριακή πίεση κυμαίνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, πέφτει κατά τη νύχτα, αλλά τις πρώτες πρωινές ώρες αυξάνεται. Πολλοί πιστεύουν ότι η πρωινή αύξηση της αρτηριακής πίεσης μπορεί να είναι η αιτία αρκετών καρδιακών επεισοδίων, που είναι αλήθεια ότι συμβαίνουν συχνότερα τις πρώτες πρωινές ώρες. Οι υπερτασικοί παρουσιάζουν επίσης ρυθμικές μεταβολές, αλλά σε υψηλότερες τιμές αρτηριακής πίεσης.
Το τι κάνουμε και πώς αισθανόμαστε οποιαδήποτε στιγμή, μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στην αρτηριακή πίεση. Για παράδειγμα, μπορεί η πίεση να αυξηθεί αν είμαστε εκνευρισμένοι και να μειωθεί, αν είμαστε ήρεμοι.
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η υπέρταση είναι αποτέλεσμα του άγχους, της καθιστικής ζωής, της παχυσαρκίας και γενικά της έντασης. Η πραγματικότητα είναι ότι ούτε οι γιατροί γνωρίζουν την ακριβή αιτία της δημιουργίας της, τουλάχιστον για το 95% των περιπτώσεων και πιστεύουν ότι οφείλεται σε συνδυασμό πολλών παραγόντων, γι’ αυτό και συνήθως μιλάμε για “πρωτοπαθή υπέρταση” ή “ιδιοπαθή υπέρταση”. Στον μικρό αριθμό των περιπτώσεων - κάτω από το 5% - που η αιτία είναι γνωστή, την ονομάζουμε “δευτεροπαθή υπέρταση”.
Εστιάζοντας τώρα στην καρδιά, που είναι το κέντρο των υπερτασικών διαταραχών, το 40% των Ελλήνων υπερτασικών έχει υπερτροφία της αριστεράς κοιλίας, και αυτό σημαίνει τριπλάσιο κίνδυνο για έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Παράλληλα, με την πρόοδο της τεχνολογίας, με τους υπερήχους διαπιστώνουμε ότι 6 στους 10 υπερτασικούς έχουν διαστολική δυσλειτουργία, δηλαδή το μυοκάρδιο έχει αυξημένη σκληρότητα και δυσκολεύεται να υποστεί «χάλαση» και να γεμίσει απρόσκοπτα η κοιλότητα της αριστερής κοιλίας με αίμα στη φάση της διαστολής, προκαλώντας συμπτώματα δύσπνοιας και εύκολης κόπωσης.
Τι πρέπει να κάνουμε :
Μεταβολές στο τρόπο ζωής ενώ αν η πίεση παραμένει πάνω από 140/90 τότε πάλι μεταβάλουμε τον τρόπο ζωής και ξεκινούμε την φαρμακευτική αγωγή.
Ο γιατρός σας θα εκτιμήσει ανάλογα το αίτιο που προκαλεί την υπέρταση και τότε θα είναι σε θέση να την αντιμετωπίσει.
